Recensie Nachtelingen

Enkele Jaren geleden zag ik in Galerie Graus in Echt een tentoonstelling van een Duitse videokunstenaar. Haar naam is me ontschoten. Haar werk niet.
Ze vertoonde een kort filmpje waarin een deur langzaam open en dicht gaat. Het tegenlicht dat door de deuropening naar binnen valt, tekent verschillende geometrische vormen op het doek. Het verstrijken van de tijd, gevangen in veranderende helderwitte patronen. Mooi en verstild.

De openingsscène van Nachtelingen roept die beelden weer bij me op. Een deur wordt geopend en het strijklicht dat naar binnen valt, vormt een lichtend pad op de vloer. Een vrouw sjouwt amechtig een diepvrieskast naar binnen. Even later kondigen geluiden een nieuwe binnenkomer aan, en nog een en nog een. Twee mannen en twee vrouwen spoelen aan in Nergensland in de nacht.

Licht en Geluid, en dus de stilte, spelen een hoofdrol in deze openingsfase. Zoals het intieme geluid van een trouwring aan een hand die verweesd langs een lantaarnpaal strijkt, de eenzaamheid pijnlijk voelbaar maakt. En waar eenzame vrouwen en even eenzame mannen elkaar ontmoeten wordt de tijd stil gezet. Daar telt alleen het moment en het verlangen dat het verdriet verdoezelt.
Contrabas en cello zoeken elkaar op, ontwijken elkaar en spelen een wedstrijd om de gunst van de vrouw, waarbij de vertederende cello melodieën een kleine voorsprong lijken te nemen. Huub Smit, de contrabassist, danst zich een vrouw (danseres Ineke Wolters) in zijn armen en met subtiele aanrakingen geven ze richting aan elkaar. Een subtiliteit die hun duetten een prettige erotische intensiteit geeft. Mede gevoed door het prachtige cello spel van Mateusz Kwiatkowski. In zijn composities zijn Erik Satie en Arvo Pärt niet ver weg.

Actrice Mieneke Bakker heeft haar talenten met succes uitgeleend aan de danskunst. In haar sterke stille spel zie je de hunkering opborrelen. Vooreerst mag de stem van (wie anders dan) Tom Waits haar gevoelens nog vertolken. Maar even later gooit ze haar overjas uit en bevrijdt ze zich van de wellustige demonen in een prachtige extatische dans. Het ultieme moment van samenzijn bereiken de eenlingen in hun droombootje. Daar bouwen ze met z’n vieren, al peddelend, voor even, een standbeeld van geluk. Als dromen de klok kunnen stilzetten, moeten die vooral heel lang mogen duren. Dat is wat deze intieme dansvoorstelling ons op een indrukwekkende (en ook humoristische) manier laat zien.