Armeno Alberts / Hans Lemmen
Titel: La Bataille de Lafelt
Componist: Armeno Alberts / Hans Lemmen
Stemmen: Walter Slosse, Rod Summers, Frederic Preuss
Productie: CEM Studio
Lengte: 12’00”
Premiere: 20 mei 2008 / Ierse Kruisstraat te Lafelt (Belgie)
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
La Bataille de Lafelt is een radiofonische compositie geschreven in opdracht van Stichting Intro (ihkv het project ‘auditieve atlas’) mede op verzoek van beeldend kunstenaar Hans Lemmen ten behoeve van één van de 14 door Hans Lemmen gemaakte Landmarks in de omgeving van Maarstricht.
Deze Landmarks zijn allen gesitueert op locaties waar een of ander historiche, archeologische of sociaale bijzonderheid te beleven is. Het dorpje Lafelt is één van de locaties waar zo’n Landmark komt te staan.
Het dorpje Lafelt in Belgie (vlak bij Maastricht) was op 2 juli 1747 het toneel van één van de bloedigste veldslagen uit de achtjarige Oostenrijkse successieoorlog (1740 – 1748). Deze oorlog was een strijd tussen Frankrijk en de geallieerden (o.a. Oostenrijk, Engeland en de Staatsen). De Franse koning Lodewijk XV was op die dag ter plekke om de veldslag van dichtbij gade te slaan. De slag werd gewonnen door het Franse leger onder aanvoering van Maarschalk van Saxen. De inzet was de belegering en verovering van Maastricht. Echter; na het winnen van de slag bij Lafelt verzuimden de Fransen direct door te stoten naar Maastricht. Hierdoor kregen de geallieerden de kans om zich terug te trekken op de oevers van de Maas, waardoor een uiteindelijke belegering van de Fransen afgewend werd. Hierdoor is deze slag de geschiedenis ingegaan als de operette slag. Tijdens deze slag verloren ruim 50.000 mensen het leven.
Bij het dorpje Lafelt staat al geruime tijd een monument (een Iers kruis) ter nagedachtenis aan de Ierse soldaten (in dienst van het Franse leger) die daar zijn omgekomen. Op dit punt, dat zo ongeveer het episch centrum van de strijd geweest is, is één van de veertien Landmarks geplaatst van beeldend kunstenaar Hans Lemmen. Prominent onderdeel van dit beeld is een geluidswerk van komponist Armeno Alberts.
In dit quadrofonisch werk zijn teksten verwerkt van zogenaamde ooggetuigen (een bewoner van Lafelt, een Franse soldaat en een Engelse officier). Deze teksten tesamen met een gecomponeerde soundscape, die het oorlogsgeweld verklankt vormen een 12 minuten durende radiofonische vertelling, waarin de luisteraar meegenomen wordt naar die gedenkwaardige dag; 2 juli 1747.
Armeno Alberts (geb. 28-04-1959 te Deventer).
Piano studie aan het Conservatorium te Arnhem. Daarnaast studie kompositie bij Walter Hekster en vervolgens studie elektronische muziek aan het voormalig instituut voor sonologie te Utrecht.
Naast het componeren van muziek voor het min of meer traditionele instrumentarium ontstaat vanaf 1980 een regelmatige samenwerking met beeldende kunstenaars, waarbij het accent is komen te liggen op het componeren voor zelfgebouwde muziekinstrumenten en klanksculpturen. De elektronica speelt hierin een belangrijke rol. Ook specialiseert Alberts zich in autonome tape muziek zoals acousmatische muziek, soundscapes en radiofonische werken.
Als muzikant speelt hij vanaf 1985 in het ensemble Gending, een Gamelan ensemble voor hedendaagse muziek. Met het Belgische ensemble Champ d’action maakte hij in 1998 een tournee door Europa met de Vilanella productie ‘Musicircus’, een muziektheater voorstelling voor kinderen.
Een andere kant in het werk van A. Alberts bestaat uit het organiseren van muziekactiviteiten en het samenstellen van programmaonderdelen voor festivals. Vanaf 1980 tot 1985 verleent Alberts medewerking aan het “European Minimal Music Project” en diverse festivals in Europa en Brazilië. In het verlengde hiervan liggen zijn activiteiten als gastdocent op instituten zoals de Rietveld Academie in Amsterdam en de Hoogeschool voor de Kunsten Utrecht. Alberts was bestuurslid van de Stichting Symbiosis, het Impakt festival en het PEM. Hij nam zitting in de Artistieke Raad van NEAR en Muziek Groep Nederland. Tevens is Alberts radioprogrammamedewerker voor de afdeling hedendaagse muziek bij de VPRO (Nieuwe Muziek, Avondconcert, Supplement, Oren Wassen, Café Sonore, De Zaterdag van Zes).
Met het NPS/VPRO programma Supplement won Alberts samen met de mederedacteuren de Zilveren Reis Microfoon. In 2003 won Alberts samen met medeauteur Phons Bakx met hun radiofonische werk “Zwanenzang op de Westerschelde” de 1e prijs van het Jaarlijkse Phonurgia Nova Radiofonie compositie concours van France Culture.
Vanaf 1979 is Alberts verbonden aan het CEM (Centrum Elektronische Muziek), waar hij vanaf 1999 de rol vervult van artistiek directeur.
Hans Lemmen
I’m an artist , working in the Netherlands and in
Belgium, who has been invited to devellop a
landmark/visitors-site on the ancient battlefield of Lafelt (Austrian
Successionwars, Maastricht, 1747).
Now, there only is a stone cross as a momory of the Irish Brigade that
fought for the Fench king. This memorial wil be incorporated in the new
site. In stead of making a more traditional memorial, I decided to work with
sound. So I want to bring the visitor into a certain “mood”, so people can
start visualising history in their own heads in stead of seeing it outside
of them.
The visitor will sit in/on a huge granit-stone (natural chair-shape) and
push a button. Then he/she will hear a “soundscape” with the battle-sound
and four soliers’ stories integrated. The people should experience something
of what a soldier feels, smells, hears, the crualty and the violence around
him, etc. So the “real” battle experience, including the crualties.
The four fragments of texts (each about 3 minutes per language) are
authentical testimonies in English, French, German and Dutch: being the four
main languages in that battle. So not just journals of the battle but
some very subjective personal experiences and feelings. There will also be a
very big map on the ground (see attachement), made of terazzo. A
professional approach is guaranteed.
The only trouble is: common soldiers could write nor read at that time. So
I’m looking for the very rare documents that may exist. There
are plenty of journals (chronological eyewhitnessreports) from that time but
as I said: I’m not looking for a classical battle-report. I already have
some material in other languages but English and Dutch are very hard for me
to find . The Dutch part I did find is an eyewhittness-report of a
village-inhabitant that walked over the battlefield the day after the battle
and discribes what he seas and hears. Prof. Sascha Möbius in Magdeburg sent
me the German contribution.
To avoid anachronisms, the texts should be as close as possible to
the Austrian Successionwars, but it could be from other wars or battles from
that period as well, even “Napoleon” should go.
Once all the texts have been found and have been taped, I can start making
the whole “sound-scape”. You’ll be able to hear drumms, flutes
and other battlesounds approaching as you sit and listen.
Meanwhile the voices will tell about the the soldiers’ fears, exitement and
emotion, and what he sees happening before his eye, in his own language.
What did a soldier feel, hear, see, smell etc. in the batlle.
On a hilltop, about 2 km away, there will be another landmark. It is the
place where Louis XV watched the battle. Here the stone seat will be a royal
throne. On that place the historical backgrond on the battle will be given.
The Lafelt-site will tell the story of the common soldier. This is probably
a very universal war-experience. I want to show what war really ment/means
for a soldier, apart from all the heroic stories.
I am looking for about 2 or 3 minutes of usefull text per language (or
fragments that will make 3 minutes togeather) to be red. I’m trying to
avoid to use details that are not corresponding to the Lafelt-situation:
It’s an open landscape with low hills and hollow roads, no woods. But I
think we can allready consider ourselves very lucky is we find anything at
all…..